Za mało żyta na świecie

wykres-gielda_kws.jpg

15.08.2019

Kolejne niskie zbiory żyta na całym świecie

Po tygodniach bez znaczących impulsów rynkowych, w połowie sierpnia wszyscy gracze spoglądali na Waszyngton i na comiesięczny raport na temat rozwoju podaży i popytu na zboża i rośliny oleiste, tzw. raport WASDE. Podczas gdy wzrost produkcji kukurydzy w USA wywołał zdumienie wśród producentów pszenicy, a zwłaszcza kukurydzy, prognozy dot. plonów żyta zostały regionalnie zmniejszone. Światowe zaopatrzenie w żyto wydaje się być niewystarczające przez kolejny rok. Poniżej przeanalizowano najnowszą prognozę USDA dla rynku żyta.

Globalna produkcja żyta została skorygowana w dół o 500 000 ton do 11,3 mln ton w porównaniu z prognozą z poprzedniego miesiąca. Jest to wciąż o 1,3 mln ton więcej niż w roku suszy 2018. Jest to jednak o 1 mln ton mniej niż średnia z lat 2015-2017. Korekta w porównaniu z raportem lipcowym jest w głównej mierze zasługą Rosji. Rosyjskie zbiory żyta, wynoszące 1,6 mln ton, mają być o 400 000 ton niższe niż przewidywano w prognozie z poprzedniego miesiąca. Jest to korekta na poziomie 20 %. Byłyby to najniższe zbiory w ciągu ostatnich 5 lat. Z produkcją żyta na poziomie 7,5 mln ton (w roku poprzednim: 6,2 mln ton), UE-28 pozostaje największym producentem żyta. Ale również USDA obniżyła prognozy produkcji dla UE-28 o 100 000 ton. Pod koniec lipca ADM Niemcy i Komisja Europejska nadal prognozowały produkcję na poziomie ponad 8 mln ton. Przy globalnym zużyciu 11,8 miliona ton i zapasach na dzień 30 czerwca 2020 r. w wys. 779 000 ton (rok poprzedni: 794 000 ton), światowa podaż żyta pozostaje bardzo ograniczona. Zapasy trudno opisać jako zapasy przejściowe. W przypadku UE-28 szacunki dotyczące zapasów zostały zmniejszone o 100 000 ton w porównaniu z poprzednim miesiącem do 474 000 ton, co odpowiada niskiemu poziomowi z dnia 30 czerwca 2019 r. Oznacza to, że zapasy wystarczą na 3,5 tygodnia. 5 lat temu zapasy wyniosły 1,2 mln ton. We wschodnim Pasie Żyta dostawy są już poważnie zagrożone. W Rosji oczekuje się, że zapasy utrzymają się na niskim poziomie z poprzedniego roku, wynoszącym 124 000 ton, przy rocznej konsumpcji 1,5 mln ton, co oznacza, że na dzień 30 czerwca 2020 r. zapasy wystarczą tylko na jeden miesiąc. Również na Białorusi oczekuje się, że zapasy utrzymają się na niskim poziomie z poprzedniego roku, wynoszącym 39 000 ton. Przy rocznym zużyciu na poziomie 675 000 ton zapasy wystarczą na 3 tygodnie. W przypadku Ukrainy USDA obniżyła prognozę dotyczącą zapasów o 55 000 ton do 10 000 ton w porównaniu z rokiem poprzednim, przy zużyciu 305 000 ton. Oznaczałoby to, że zapasy wystarczyłyby na mniej niż 2 tygodnie, a późniejsze zaopatrzenie byłoby zagrożone. W przeciwieństwie do Pasa Żyta, zapasy w Kanadzie mają się prawie podwoić o 42 000 ton do 103 000 ton. Należy zauważyć, że świat nigdy nie był tak słabo zaopatrzony w żyto, jak w roku ubiegłym i bieżącym.

Tłem dla trudnej sytuacji podażowej są warunki rynkowe i pogodowe ostatnich lat. Przede wszystkim we wschodnim Pasie Żyta ceny żyta były zbyt niskie w stosunku do cen pszenicy. W związku z tym rolnicy zareagowali zmniejszeniem powierzchni uprawnych, a żyto uprawiane było tylko na obszarach piaszczystych. Wraz ze wzrostem okresów suszy i upałów żyto, uprawiane na powierzchniach piaszczystych reaguje silniej niż pszenica, którą wysiewa się na lepszych glebach. Jak wiemy cenę określają podaż i popyt. Dla rynku żyta oznacza to, że niska podaż powoduje wzrost cen.

Na Ukrainie cena żyta jest wyższa od ceny pszenicy, jak to miało miejsce pod koniec ubiegłego roku. Tuż przed zbiorami w 2019 r. z powodu braku podaży pozostałe partie notowane były na poziomie sięgającym 9500 UAH/t (320 €/t). Rynek był opróżniony, żyta nie można było kupić w krótkim okresie czasu, a młyny pilnie potrzebowały towaru. Wyjaśnienie tych cen jest trudne, ponieważ odbiegały one od normalnych warunków rynkowych. Na wyraźnie niższym poziomie cenowym zbiory żyta z 2019 r. już teraz są notowane wyżej niż pszenica. Na początku sierpnia żyto w jakości konsumpcyjnej było sprzedawane franco młyn za 5 250 UAH/t (188 €/t) a pszenica chlebowa za 4 870 UAH/t (174€/t). Odzwierciedla to już przewidywane niskie zapasy w wysokości 10 000 ton na dzień 30 czerwca 2020 roku. Na podstawie doświadczeń z lat 2018/19 ukraiński przemysł przetwórczy będzie przygotowany na niską podaż pod koniec roku gospodarczego i niedobory we własnym kraju będzie kompensował importem, np. z sąsiedniej Polski. Wysokie ceny plonów są sygnałem do wczesnej sprzedaży. Jak wiadomo, słabe zbiory nigdy nie są w pełni wyprzedane, ponieważ wielu uczestników rynku trzyma towar w magazynach w oczekiwaniu na wzrost cen. Wraz z rozpoczęciem nowego roku gospodarczego 2019/20 region Morza Czarnego ponownie przewodzi w handlu eksportowym zbożem. W szczególności niewielkie odległości do nabywców w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie dają dostawcom przewagę konkurencyjną. Na warunkach fob Morze Czarne płaci się 170 €/t za pszenicę chlebową.

Z drugiej strony na rosyjskim rynku wewnętrznym ceny pszenicy franco w wysokości 9490 RR/t (132 €/t) nadal znajdują się pod presją. Dla żyta chlebowego padają ceny franco 8150 RR/t (113 €/t). W porównaniu z poprzednimi latami cena wywoławcza żyta jest dla Rosji bardzo wysoka. Zniżka cenowa w wysokości 1340 RR/t (19 €/t) jest również niska dla rynku rosyjskiego. W ostatnich latach wynosiła ona od 3000 do 3500 RR/t (40-50 €/t). Żyto chlebowe notuje nawet niewielką zwyżkę cenową w wysokości 130 RR/t (2 €/t) w odniesieniu do pszenicy paszowej i dlatego jest zbyt drogie do zastosowań paszowych. Po niskich zbiorach młyny są już świadome tego, że towar muszą zapewnić sobie odpowiednio wcześnie. W UE-28 presja rynkowa w ostatnich tygodniach nieznacznie wzrosła. Na paryskim parkiecie cena pszenicy wrześniowej spadła już poniżej 170 €/t. W Polsce gracze rynkowi patrzą w kierunku portów Morza Bałtyckiego w Szczecinie i Gdańsku. Działania eksportowe rozwijały się tutaj powoli. Na rynku krajowym za pszenicę chlebową franco płaci się 650 do 700 PLN/t (155-160 €/t), a za pszenicę paszową z korektą na poziomie 45-50 PLN/t (10-12 €/t). Cena żyta chlebowego kształtuje się w granicach 550-600 PLN/t (135-140 €/t). Według ADM Niemcy, polskie zbiory żyta mają być nieco wyższe niż w roku ubiegłym i wyniosą nieco poniżej 2,6 mln ton (w roku ubiegłym 2,4 mln ton).

W Niemczech żyto jest towarem poszukiwanym w południowych i zachodnich regionach konsumpcyjnych. Tam cena żyta jest tylko o 5 do 10 €/t niższa od ceny pszenicy chlebowej. W regionie Renu i w południowych Niemczech ceny franco młyn wahają się od 160 do 165 euro za tonę. Również notowania wiedeńskiej giełdy papierów wartościowych dla żyta chlebowego wynoszą od 158 do 163 €/t. We wschodnich obszarach produkcyjnych rolnikom proponuje się ceny franco od 135 do 140 €/t. Na tym poziomie cenowym żyto jest ekonomicznie interesujące dla biogazowni i etanolu. W Niemczech otwartą kwestią pozostaje wysokość powierzchni zbioru żyta, ponieważ na obszarach, na których występuje niedobór paszy dla bydła i biogazowni, żyto zbierano również w późniejszych terminach do produkcji kiszonki z całych roślin.

Światowy handel żytem ma zmaleć w stosunku do roku poprzedniego o 215 000 ton do 515 000 ton. Powodem są niewielkie rosyjskie zbiory, przez co eksport spadnie tam o około 200 000 ton do 100 000 ton. Tylko w stosunku do prognozy z poprzedniego miesiąca ilość ta została skorygowana w dół o 100 000 ton. Niedobór ten odbija się na UE-28, której import spadł z 300 000 ton w roku poprzednim do obecnie 100 000 ton. UE-28 ponownie wyeksportuje 200 000 ton ze względu na wyższe zbiory. Obok Kanady, UE-28 jest głównym dostawcą do USA, które same tylko mają zapotrzebowanie na import w wysokości 250 000 ton. Łączny udział Kanady i UE-28 w rynku światowym wynosi 70 %.

Światowa produkcja żyta już kolejny rok jest niewystarczająca. Szczególnie we wschodnim Pasie Żyta, żyto wystartowało po dobrych cenach w porównaniu z pszenicą. Dlatego wskazane jest rozpoczęcie częściowej sprzedaży żyta. W zachodnim Pasie Żyta, a szczególnie we wschodnioniemieckich regionach produkcyjnych, ceny żyta są niskie. Nadal istnieją znaki zapytania dotyczące wysokości powierzchni zbioru w Niemczech. W związku z tym zaleca się na razie dalsze magazynowanie żyta. Ze względu na ograniczoną podaż żyto będzie poszukiwane na rynku również przed zbiorami w roku 2020.

Hanse Agro GmbH

Prof. Dr. Reimer Mohr