Najczęściej zadawane pytania w żywieniu bydła żytem hybrydowym

1. Czy żyto można wykorzystać na kiszonkę? Jakie są zalety tego typu paszy?

Żyto przy zachowaniu prawidłowego procesu kiszenia jest dobrą i smaczną paszą, której wartość energetyczna jest podobna do kiszonki z kukurydzy. Decydując się na przygotowanie kiszonki z całych roślin żyta, zebranych w dojrzałości mlecznej czy też woskowej na tzw. GPS uzyskamy większą ilość surowca z jednostki powierzchni. Przy takim rozwiązaniu kiszonka może charakteryzować się niższą wartością pokarmową. Należy być świadomym, że uprawa plonu wtórego (kukurydzy lub rzepaku ozimego) po wcześniejszym zbiorze międzyplonu żyta na kiszonkę, bardzo mocno wyczerpuje stanowisko polowe z zasobów wody, co będzie wpływało na wysokość zbieranych plonów.

2. Jak oblicza się bilans azotu w żwaczu i jaki wpływ ma żyto na powstawanie białka bakteryjnego?

Dla każdej paszy można określić bilans azotu w żwaczu określany skrótem - BNŻ. Bilans może być dodatni (+) lub ujemny (-). Można go obliczyć jako różnicę pomiędzy białkiem ogólnym zawartym w paszy a białkiem dostępnym w jelicie cienkim (nBO), a uzyskany wynik podzielić przez współczynnik przeliczania azotu na białko (6,25). Przy obliczaniu dawek powinno się tak dobierać paszę, aby bilans azotu w żwaczu był maksymalnie zrównoważony tzn. zbliżony do zera. W skarmianiu zbóż i przy ustalaniu dawki żywieniowej dla bydła szczególnie istotna jest zawartość białka ogólnego dostępnego w jelicie (nBO) oraz bilans azotu (BNŻ). Choć żyto zawiera mniej białka niż inne gatunki zbóż (tabela nr 1), podobnie jak inne zboża przyczynia się do intensywnego powstawania białka bakteryjnego w żwaczu. Żyto zawiera średnio 83g białka surowego, ale zawartość białka ogólnego dostępnego w jelicie wynosi aż 145g/kg. Z tej przyczyny powstaje ujemny bilans azotu w żwaczu (BNŻ). Wynoszący -9,9g na 1kg. Ponieważ żyto powoduje niedobór azotu w żwaczu, przy skarmianiu żyta należy równocześnie stosować składniki skutkujące dodatnim bilansem BNŻ. Stąd też żyto z uwagi na swoją ujemną wartość BNŻ świetnie nadaje się do równoważenia dawek wysokobiałkowych, gdyż redukuje nadwyżki azotu w żwaczu. Jęczmień, pszenżyto i pszenicę cechuje podobna wartość białka użytecznego nBO, jednak BNŻ przy używaniu tych surowców, z uwagi na wyższą zawartość białka nie osiąga tak wysokich wartości ujemnych.

Tabela nr 1. Wartości pokarmowe poszczególnych zbóż pochodzących ze zbiorów 2019 roku (analiza NIRS, LUFA, NORDWEST, Niemcy)

  Żyto Jęczmień Jęczmień Jęczmień
Sucha masa (g) 863 870 861 858
Białko ogólne (g) 101 109 113 121
Bilans azotu w żwaczu (BNŻ) -7,5 -5,5 -5,5 -4,9
Białko ogólne dostępne w Jelicie (nOB) 148 144 148 151

3. Czy opłacalne jest skarmianie żyta przez krowy mleczne i jak wpływ ma to na wydajność mleczną?

Z uwagi na różnice cenowe pomiędzy poszczególnymi zbożami samo zastosowanie żyta jako składnika paszy w żywieniu bydła może przynieść oszczędności na rocznych kosztach paszy rzędu 50-150zł/krowę - przy zachowaniu tej samej wydajności mlecznej. Według najnowszych zaleceń DLG z 2006 żyto dla krów mlecznych można stosować do 40 % w paszy. Przy prawidłowym zbilansowaniu dawki (wiemy z doświadczeń własnych), że w szczycie laktacji z powodzeniem można skarmiać nawet do 6kg żyta na krowę dziennie przy zachowaniu wydajności rocznej powyżej 10000 kg mleka. Potwierdzili to swoimi badaniami między innymi Mahlkowa, K.(2005) i PreiBinger, W. (2003), że żyto może stanowić od 30 do 60 % paszy treściwej dla krów mlecznych i nie powoduje to żadnych negatywnych skutków dla zwierząt.

4. Która odmiana żyta KWS najlepiej nadaje się do skarmiania przez bydło?

Wszystkie odmiany żyta hybrydowego KWS z systemem POLLENPLUS® świetnie nadają się do skarmiania przez bydło. Ważny jest jednak odpowiedni dobór odmian do indywidualnych warunków danego gospodarstwa. W doborze odpowiedniej odmiany do uprawy pomogą Doradcy Agrotechniczni KWS.

5. Czy żyto można stosować w skarmianiu cieląt?

Na chwilę obecną ze względu na brak dokładnych badań w stosowaniu żyta dla najmniejszych cieląt w starterze - nie zaleca się jego podawania. Starsze cielęta od 100kg mogą otrzymywać od 5 do 8% żyta w paszy, jednak to również nie zostało potwierdzone stosownymi badaniami.